W branży papierniczej, poligraficznej i opakowaniowej wybór odpowiedniego surowca coraz rzadziej kończy się na pytaniu o gramaturę, format czy cenę. Coraz częściej równie ważne jest to, jakie dokumenty stoją za danym materiałem: czy może mieć kontakt z żywnością, czy spełnia wymagania klienta końcowego, czy wpisuje się w procedury jakościowe, środowiskowe i bezpieczeństwa.
Dla drukarni, producentów opakowań, agencji reklamowych i firm produkcyjnych dokumentacja techniczna bywa dziś tak samo istotna jak sam produkt, dlatego warto wiedzieć, czym różnią się najczęściej spotykane certyfikaty, deklaracje i oświadczenia oraz kiedy mogą być potrzebne. W Igepa Polska na co dzień wspieramy Klientów nie tylko w wyborze odpowiedniego materiału, ale również w poruszaniu się po świecie dokumentów produktowych. Dobrze dobrane podłoże to jedno, drugie to pewność, że spełni wymagania konkretnego projektu, branży i odbiorcy końcowego.
Karta techniczna, czyli punkt wyjścia
Najbardziej podstawowym dokumentem jest TDS, czyli Technical Data Sheet - karta techniczna produktu. To właśnie tam znajdziemy najważniejsze parametry materiału: gramaturę, grubość, sztywność, białość, wilgotność, przeznaczenie czy zalecenia dotyczące druku i przetwarzania. TDS nie jest certyfikatem bezpieczeństwa, ale w praktyce często stanowi pierwszy dokument, po który sięga technolog, dział jakości albo konstruktor opakowania. Pozwala szybko sprawdzić, czy materiał pasuje do konkretnej aplikacji, np. opakowania, okładki, etykiety, ekspozytora czy materiału POS.
Bezpieczeństwo produktu i zgodność z przepisami
Wśród dokumentów, o które pytają Klienci, często pojawiają się deklaracje związane z bezpieczeństwem chemicznym i dopuszczeniem produktu do obrotu.
REACH to unijne rozporządzenie dotyczące rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i ograniczeń w zakresie chemikaliów. W praktyce deklaracja REACH potwierdza, że materiał jest zgodny z obowiązującymi wymaganiami dotyczącymi substancji chemicznych na rynku Unii Europejskiej.
Z REACH bardzo mocno wiąże się pojęcie SVHC, czyli Substances of Very High Concern - substancji wzbudzających szczególnie duże obawy. To lista substancji, które mogą być rakotwórcze, toksyczne, szkodliwe dla środowiska albo szczególnie problematyczne z punktu widzenia zdrowia człowieka. Często informacja o braku SVHC pojawia się jako osobny punkt w deklaracji REACH, choć zdarza się również jako oddzielne oświadczenie.
Kolejnym dokumentem jest RoHS, czyli dyrektywa ograniczająca stosowanie określonych substancji niebezpiecznych, takich jak ołów, rtęć czy kadm, w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. W świecie papieru i kartonu może pojawić się na przykład wtedy, gdy materiał jest wykorzystywany do produkcji opakowań dla branży elektronicznej.
Warto wspomnieć także o GPSR - General Product Safety Regulation. To unijne przepisy dotyczące ogólnego bezpieczeństwa produktów, które kładą nacisk m.in. na identyfikowalność produktu i odpowiedzialność uczestników łańcucha dostaw. W praktyce oznacza to, że dokumentacja, oznaczenia i możliwość prześledzenia pochodzenia produktu stają się jeszcze ważniejsze.
Gdy materiał ma kontakt z żywnością
Jednym z najczęstszych obszarów, w których dokumentacja ma ogromne znaczenie, jest kontakt z żywnością. Dotyczy to nie tylko opakowań bezpośrednich, ale również sytuacji, w których materiał może mieć pośredni kontakt z produktem spożywczym.
W tym kontekście Klienci często pytają o Food Contact Certificate albo certyfikat ISEGA. ISEGA to niezależny niemiecki instytut badawczy, dobrze znany w branży papieru, kartonu i opakowań. Certyfikat tego typu potwierdza, że materiał został przebadany pod kątem bezpieczeństwa kontaktu z żywnością. Obok ISEGA w Europie często pojawia się również odniesienie do BfR XXXVI. To niemieckie zalecenie dotyczące papieru i kartonu przeznaczonego do kontaktu z żywnością. Dla wielu producentów opakowań jest to ważny punkt odniesienia, szczególnie przy projektach dla branży spożywczej. W przypadku materiałów do kontaktu z żywnością znaczenie może mieć również deklaracja OBA-Free, czyli oświadczenie o braku wybielaczy optycznych. Jest ono szczególnie istotne tam, gdzie wymagana jest wysoka czystość materiału i ograniczenie ryzyka migracji niepożądanych substancji.
SDS, MIDS, PSIS - czyli nie każda karta bezpieczeństwa dotyczy papieru
W dokumentacji produktowej często pojawiają się skróty SDS i MSDS. SDS, czyli Safety Data Sheet, to karta charakterystyki wymagana dla substancji i mieszanin niebezpiecznych, na przykład klejów, farb drukarskich, rozpuszczalników czy środków chemicznych. Papier i karton są jednak produktami w stałej formie i co do zasady nie są traktowane jak chemikalia niebezpieczne, dlatego w ich przypadku zamiast SDS producenci mogą udostępniać dokumenty typu MIDS lub PSIS - Material Informative Data Sheet albo Product Safety Information Sheet.
To dobrowolne arkusze informacyjne, które pomagają działom BHP, jakości i ISO uporządkować dane o materiale. Znajdziemy w nich informacje o składzie, magazynowaniu, palności, bezpiecznym użytkowaniu czy recyklingu. Dla wielu drukarni i zakładów produkcyjnych taki dokument jest potrzebny nie dlatego, że wymaga go prawo, ale dlatego, że wymaga go wewnętrzny system jakości.
Deklaracje zgodności i oświadczenia producenta
Nie zawsze Klient potrzebuje kilkunastu osobnych dokumentów. W wielu przypadkach producent wystawia zbiorcze Product Safety Statement, czyli oświadczenie o bezpieczeństwie produktu. Może ono zawierać informacje o zgodności z REACH, RoHS, wymaganiami dotyczącymi kontaktu z żywnością i innymi regulacjami.
Innym dokumentem jest Declaration of Compliance, czyli deklaracja zgodności. To już bardziej formalny dokument, szczególnie ważny przy materiałach przeznaczonych do konkretnych zastosowań, np. do kontaktu z żywnością. Może obejmować odniesienia do Food Contact, FDA, alergenów, REACH czy innych wymagań określonych przez producenta i przepisy.
W praktyce różnica między oświadczeniem a deklaracją zgodności jest ważna. Pierwsze często porządkuje informacje o produkcie, drugie może być dokumentem wymaganym przy konkretnym zastosowaniu i stanowić podstawę formalnej oceny zgodności materiału.
Środowisko, ślad węglowy i pochodzenie surowca
Coraz więcej zapytań dotyczy nie tylko bezpieczeństwa produktu, ale również jego wpływu na środowisko. Tutaj pojawia się m.in. Paper Profile, czyli branżowa deklaracja środowiskowa dla papieru, kartonu i mas celulozowych. Paper Profile pokazuje konkretne dane dotyczące produkcji materiału: pochodzenie włókien, zużycie energii, emisje do wody i powietrza, odpady produkcyjne czy informacje o systemach zarządzania środowiskowego. To dokument szczególnie przydatny wtedy, gdy Klient pyta o ślad węglowy, odpowiedzialne pochodzenie surowca albo dane do raportowania ESG.
Z kwestią pochodzenia włókien wiąże się również EUDR - EU Deforestation Regulation. To unijne rozporządzenie dotyczące produktów niezwiązanych z wylesianiem. W przypadku papieru i kartonu oznacza ono rosnące znaczenie dokumentacji potwierdzającej, że drewno użyte do produkcji celulozy nie pochodzi z terenów objętych wylesianiem. W praktyce może to oznaczać potrzebę bardziej szczegółowego śledzenia łańcucha dostaw, w tym danych o pochodzeniu surowca.
Opakowania pod lupą: PPWR, SUP i PFAS
Jednym z najważniejszych tematów najbliższych lat jest PPWR - Packaging and Packaging Waste Regulation, czyli unijne rozporządzenie dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych. Jego celem jest ograniczanie ilości odpadów, zwiększanie recyklingu i ujednolicenie zasad dotyczących opakowań w całej Unii Europejskiej. PPWR zastępuje wcześniejszą dyrektywę opakowaniową i wprowadza bardziej szczegółowe wymagania dotyczące m.in. projektowania opakowań, recyklingu, zawartości materiałów oraz substancji problematycznych.
Równolegle funkcjonują przepisy dotyczące jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych, znane jako SUP - Single-Use Plastics Directive. To dlatego Klienci coraz częściej pytają, czy dany karton z powłoką dyspersyjną, barierową albo PE może zostać potraktowany jako opakowanie zawierające plastik. W takich projektach znaczenie mają nie tylko parametry samego materiału, ale też konstrukcja całego opakowania i jego docelowe zastosowanie. W tym kontekście rośnie również liczba zapytań o oświadczenia PFAS-Free. PFAS to grupa substancji fluorowanych, potocznie nazywanych „wiecznymi chemikaliami”, które są szczególnie problematyczne środowiskowo. W projektach opakowań, zwłaszcza spożywczych, informacja o braku PFAS staje się coraz częściej wymogiem formalnym lub elementem polityki jakości klienta końcowego.
Metale ciężkie, ISO i wymagania systemowe
W dokumentacji opakowaniowej bardzo często pojawia się także oświadczenie dotyczące metali ciężkich, np. Heavy Metals < 100 ppm. Chodzi o potwierdzenie, że suma zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego nie przekracza określonego limitu. Choć ten wymóg wynika z regulacji opakowaniowych, wielu Klientów nadal prosi o osobny dokument do własnych procedur jakościowych. Osobną grupę stanowią certyfikaty ISO, takie jak ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001 czy ISO 50001. Nie dotyczą one bezpośrednio jednego arkusza papieru czy kartonu, ale systemu zarządzania w zakładzie produkcyjnym. Dla wielu firm są warunkiem dodania producenta lub papierni do listy zatwierdzonych dostawców.
Po co to wszystko?
Na pierwszy rzut oka certyfikaty i deklaracje mogą wyglądać jak biurokratyczny labirynt. W rzeczywistości są jednak narzędziem, które pomaga ograniczać ryzyko: produkcyjne, prawne, jakościowe i środowiskowe. Dla drukarni oznaczają większą pewność, że wybrany materiał sprawdzi się w konkretnym procesie. Dla producenta opakowań - że projekt będzie zgodny z wymaganiami branży spożywczej, elektronicznej, kosmetycznej lub przemysłowej. Dla marki końcowej - że produkt można bezpiecznie wprowadzić na rynek i udokumentować jego zgodność z oczekiwaniami klientów oraz przepisami.
Igepa Polska - materiał i dokumentacja w jednym procesie
W Igepa Polska wiemy, że za dobrym produktem stoi nie tylko jakość surowca, ale również komplet informacji, które pomagają bezpiecznie wykorzystać go w praktyce. Dlatego wspieramy Klientów w doborze papierów, kartonów, mediów reklamowych i materiałów opakowaniowych, a także pomagamy odnaleźć się w dokumentacji technicznej i certyfikacyjnej.
Nie każdy projekt wymaga wszystkich certyfikatów. Ale każdy projekt wymaga właściwych pytań: do czego będzie użyty materiał, z czym będzie miał kontakt, do jakiej branży trafi, jakie procedury obowiązują u klienta końcowego i jakie dokumenty będą potrzebne na etapie wdrożenia. Właśnie dlatego warto rozmawiać o dokumentach już na początku projektu, zanim materiał trafi do druku, przetworzenia lub produkcji opakowania. To oszczędza czas, porządkuje proces i pomaga uniknąć niespodzianek tam, gdzie liczy się bezpieczeństwo.
Masz pytanie o dokumentację konkretnego papieru, kartonu lub materiału opakowaniowego? Skontaktuj się ze swoim opiekunem handlowym Igepa Polska - pomożemy sprawdzić, jakie dokumenty są dostępne i które z nich będą właściwe dla Twojego zastosowania.